Thuốc Đông y từ lâu đã được coi là bài thuốc dân gian dễ kiếm, hữu ích và được nhiều người áp dụng trong cuộc sống nhất. Tuy nhiên, nhiều vẫn lầm tưởng và không biết các cây thuốc nam quanh ta chỉ là cây cỏ dại không có tác dụng gì. Vậy hãy theo dõi bài viết dưới đây để tìm hiểu các cây cỏ dại làm thuốc xung quanh chúng ta nhé!
Contents
Cỏ lưỡi rắn hoa trắng
Cây cỏ lưỡi rắn hoa trắng hay còn gọi với cái tên khác là bạch hoa xà thiệt thảo. Nó là một loại cỏ dại rất phổ biến ở những cánh đồng thấp ở khu vực miền Bắc Việt Nam. Khi bị rắn cắn, côn trùng cắn chỉ cần lấy cây tươi giã nát đắp vào chỗ sẽ làm dịu vết thương và mau lành. Đồng thời, đây cũng là một trong những các cây thuốc nam quanh ta có tác dụng giúp cơ thể thanh nhiệt, giải độc rất tốt. Có thể phơi khô và sắc nước uống hàng ngày.
Công dụng: Cây lưỡi rắn hoa trắng có tác dụng giúp cơ thể thanh nhiệt giải độc, lợi thấp, tán ứ, chống u thư. Dùng làm thuốc chống viêm, chữa phế nhiệt, viêm đường tiết niệu, hen suyễn, viêm họng, amidan, viêm gan, viêm vùng chậu.
=>>> Xem thêm: 9 Nhóm cây thuốc nam chữa bệnh tốt bạn không nên bỏ qua
Cỏ mần trầu
Ở vùng đồng bằng, cây cỏ mần trầu mọc nhiều trên các bãi sông, bờ ruộng và là nguồn thức ăn cho chăn nuôi của nông dân. Tuy nhiên, nó còn là một vị thuốc Nam chữa cảm lạnh, hạ sốt và đặc biệt là lợi tiểu. Cách dùng tốt nhất là phơi khô và nấu như nước uống hàng ngày.
Công dụng: Trong Đông Y, cây cỏ mần trầu là một loại dược liệu có tính mát, vị ngọt hơi đắng, tính bình, có tác dụng hành huyết, giải độc, lợi tiểu, mát gan, bổ huyết. Các vị thuốc được sử dụng trong các bài thuốc y học cổ truyền với công dụng chữa đầy bụng, phong thấp, tiểu tiện không lợi, sốt rét, nóng gan, cao huyết áp,…
Cỏ nhọ nồi – Cây cỏ dại làm thuốc
Ngay cả những đứa trẻ 5 tuổi ở nông thôn cũng học được rằng: Nếu tay bạn chảy máu, hãy lấy cỏ nhọ nồi che lại. Loại thảo dược này hay còn gọi là hạ khô thảo là một loại thảo dược phổ biến trong tự nhiên có tác dụng cầm máu vết thương hay chữa rong huyết, rong kinh. Có thể dùng bằng cách giã hoặc giã nát các vị thuốc tươi đắp lên vết thương tại chỗ. Ngoài ra, để chữa rong huyết, rong kinh ở phụ nữ, cần cắt thân trên, phơi khô, sắc uống 10-20 g mỗi ngày.
Công dụng: Theo y học cổ truyền, cây nhọ nồi không có độc, có vị chua, ngọt, tính lạnh, có tác dụng chính là điều huyết, cầm máu, bổ can ích âm, chảy máu mũi, chữa sốt cao, mẩn ngứa, mề đay,…
Cây cứt lợn – Các cây thuốc nam quanh ta
Còn được biết đến với cái tên Hy Thiêm, loại cây thảo dược này là một vị thuốc cứu cánh cho những ai đang bị đau lưng, đau nhức xương khớp, tê bì tay chân. Ngoài ra, khi bị mụn nhọt, sử dụng loại thảo dược này sẽ giúp tiêu viêm, giảm đau nhanh chóng.
Loại cây này mọc rất nhiều trên các cánh đồng và bờ rào ở nông thôn Việt Nam. Công dụng chính là phơi khô sắc uống. Kết hợp uống loại thảo dược hữu ích này với liệu pháp xoa bóp bấm huyệt sẽ hỗ trợ rất tốt trong việc điều trị bệnh đau lưng, điều trị bệnh hiệu quả và nhanh lành bệnh.
Công dụng: Cây cứt lợn hay còn được gọi là cỏ hôi, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, làm tan sỏi nên được đông y dùng để chữa viêm xoang, sỏi tiết niệu, đau nhức xương khớp, nhiệt độc,… liều lượng 15-30g mỗi ngày.
Cây chó đẻ răng cưa
Loại cây chó đẻ răng cưa là cây thuộc họ thầu dầu, thường mọc ở hầu hết mọi nơi, từ vườn nhà cho đến đồng ruộng ở vùng nông thôn Việt Nam. Đặc điểm của cây này là dễ sống, phát triển nhanh và rất dễ tìm là những ưu điểm của loại cây này, vừa là cây mọc hoang nhưng cũng là một trong những cây thuốc nam hữu ích quanh ta.
Công dụng: Loại cây này theo Đông Y thì có vị đắng, tính mát. Thường được dùng làm thuốc giải độc, sát trùng, tán ứ, thông huyết, lợi tiểu, tiêu viêm. Nhiều nơi, cây chó đẻ răng cưa còn được dùng để chữa mụn nhọt, móng tay, rắn cắn. Cách dùng là cắt phần thân trên, phơi khô sắc uống. Liều dùng hàng ngày từ 8-20g là hợp lý.
Cây Bách bệnh
Cây thuốc bách bệnh hay còn được gọi là (Cây Mật nhân, Mật nhân, Bệnh ba), loài cây này cao khoảng 15m. Lá có khoảng từ 13 – 41 chiếc, dài khoảng 20 – 40 cm. Hoa đơn tính, mỗi hoa có khoảng 5-6 cánh hoa và rất nhỏ. Quả non màu xanh, khi chín có màu đỏ sẫm. Quả 1 hạt. Hạt có nhiều lông mặt ngắn.
Công dụng: Cây bách bệnh trong Đông Y được sử dụng rất nhiều. Nó có tác dụng thanh nhiệt, thông huyết, lợi tiểu. Thường được dùng trong điều trị các chứng bệnh như chàm ở trẻ em, chướng bụng, lâu tiêu, đau lưng, tiểu ra máu, đầy hơi. Ngoài ra lá bách bệnh còn giúp làm lành vết thương, hết ngứa, giúp giải rượu và trị giun, quả bách bệnh chữa kiết lỵ.
Cây Giảo Cổ Lam
Cây thuốc quý Giảo cổ lam hay còn có tên là (Thất Diệp Đan, Ngũ Diệp Sâm) có thân mảnh leo bằng tua đơn ở nách lá. Cây đực và cây cái được tách ra riêng biệt. Có lá kép nhìn giống hình chân vịt. Cụm hoa hình chùy với nhiều hoa nhỏ màu trắng, các cánh hoa rời nhau hình ngôi sao, bao phấn đính thành đĩa, quả bí có 3 đầu nhụy. Quả khô hình cầu, đường kính từ 5 đến 9 mm, khi chín có màu đen.
Công dụng:
- Chống lão hóa, giảm căng thẳng, mệt mỏi.
- Chống huyết khối, hạ mỡ máu, tăng cường lưu thông máu.
- Hạ đường huyết, tác dụng trên bệnh tiểu đường typ 2.
- Chống viêm gan. Tăng cường hệ miễn dịch trong cơ thể và ngăn ngừa việc hình thành và phát triển khối u.
Cây mật gấu
Cây mật gấu là một trong những các cây thuốc nam quanh ta tốt. Cây mật gấu hay còn được gọi là (hoàng liên ô rô, ma hồ) cây có thể cao từ 4-6m. Có lá kép nhìn giống hình lông chim lẻ, mọc so le nhau, dài 20-40 cm, mang 11-25 lá chét cứng không cuống, hình trứng hẹp, dài 6-10 cm, rộng 2-4,5 cm, gốc tròn, đầu nhọn như gai, mép có răng; gân chính 3. Lá nhọn như hai chiếc gai nhỏ.
Công dụng: Trong Đông Y, cây mật gấu được biết đến với tác dụng rất tốt trong việc điều trị các triệu chứng rối loạn tiêu hóa, thấp khớp, đường ruột, đau nhức xương khớp. Tác dụng mát gan, phòng và chữa sỏi mật, giảm đau lưng, thấp khớp, bồi bổ sức khỏe,… Đặc biệt, cây mật gấu này còn có tác dụng tiêu mỡ, chữa viêm đại tràng, cai rượu, dùng lâu dài có tác dụng chữa béo phì và bệnh gút – những căn bệnh rất phổ biến trong cuộc sống hiện đại.
Cây Cà Gai Leo
Cây Cà Gai Leo ở Việt Nam còn được biết đến với các tên gọi khác như: Cà lu, cà gai dây, cà cảnh,… Là loại cây thân leo nhỏ, chiều dài trung bình khoảng 60-100cm, lá màu xanh lục, thuôn dài, mọc so le. Lá dưới gốc của cây hơi tròn hoặc hình lưỡi rìu, mặt dưới lá có nhiều lông màu trắng, mặt trên có nhiều gai. Khi trồng để khai thác làm thuốc, cây cà gai được thu hoạch và sử dụng toàn bộ cây từ cành, lá và rễ, thu hái quanh năm.
Cách chế biến cũng tương đối đơn giản, chỉ cần rửa sạch sau đó thái nhỏ rồi phơi hoặc sấy khô. Thành phẩm sau khi sơ chế được sắc lấy nước uống. Hơn nữa, cà gai leo cũng cũng có thể được sử dụng để nấu thành bột lỏng, khô và mềm.
Công dụng: Nó có tác dụng bảo vệ tế bào gan mạnh đến nỗi khi uống rượu chỉ cần nhai rễ cây này thì sẽ tỉnh ngay, còn nếu say thì uống nước hoặc lá cây cà gai leo để giải rượu, bạn sẽ tỉnh táo bạn lên một cách nhanh chóng. Ngoài ra, nó còn được sử dụng để điều trị rắn cắn và đau khớp.
Đan sâm – Cây cỏ dại làm thuốc
Đan sâm hay còn gọi là hồng sâm, tía nhân sâm, đơn sâm, huyết sâm, rễ đỏ,… Thảo dược này có tên khoa học là Salvia Miltiorrhiza Bunge, thuộc họ bạc hà (Lamiaceae). Cây thuốc đan sâm là loài cỏ sống lâu năm, cao khoảng 30-80cm, thân phủ một lớp lông ngắn màu vàng nhạt, thân hình vuông, có gân dọc.
Rễ cây đan sâm nhỏ, hình trụ, màu nâu đỏ, đường kính khoảng 0,5-1,5 cm. Lá kép, mọc đối có 3 – 5 – 7 lá chét, cuống lá dài, mép có răng tù. Cụm hoa mọc thành chùm ở kẽ lá hoặc đầu cành, dài khoảng 10-20 cm, hoa hình tròn, màu xanh tím nhạt. Đan sâm quả nhỏ, dài khoảng 3 mm, rộng khoảng 1,5 mm. Mùa hoa vào khoảng tháng 5 đến tháng 8 hàng năm, mùa quả vào khoảng tháng 6 đến tháng 9 hàng năm.
Công dụng: Cây đan sâm được biết đến là có khả năng làm giãn động mạch vành, tăng lưu lượng máu và ngăn ngừa thiếu máu cơ tim. Nó còn được dùng để chữa thấp khớp, sưng tấy, suy nhược thần kinh, đau đầu, mất ngủ, ngăn ngừa xơ vữa động mạch, chống oxy hóa, kháng viêm.
Hà thủ ô
Người ta thường có câu:
“Muốn cho xanh tóc đỏ da
Rủ nhau lên núi tìm Hà Thủ Ô”
Hà Thủ Ô hiện nay được biết đến là có 2 loại là: Hà thủ ô đỏ và hà thủ ô trắng, có tên khoa học là Polygonum multiflorum Thunb. Hà thủ ô là một loại dược liệu quý được trồng nhiều ở các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta như Cao Bằng, Hà Giang,… Hiện nay, loại cây này cũng được trồng ở nhiều tỉnh phía Nam.
Hà Thủ Ô đỏ là vị thuốc bổ, giúp chữa suy nhược thần kinh, ích khí huyết, giúp xương chắc khỏe, râu tóc đen nhánh. Nó chứa lecithin có tác dụng bổ tim, giúp cải thiện quá trình trao đổi chất tổng thể và anthraglycosides từ thục quỳ đỏ giúp kích thích tiêu hóa và cải thiện dinh dưỡng.
Công dụng: Theo đông y, Hà Thủ Ô có vị đắng, tính mát, có tác dụng bổ huyết, bổ gan, thận. Hà thủ ô trắng còn có tác dụng giúp cơ thể thanh nhiệt, giải độc, cải thiện hoạt động của hệ đường ruột, giúp lợi tiểu, an thần nhẹ, hạ nhiệt cơ thể, chống lão hóa, tăng cường sức khỏe, tăng cân.
Cây sâm cau
Cây sâm cau là một loại cây thân thảo sống được nhiều năm, cao từ 20-30 cm hoặc hơn thế. Trên thế giới, Sâm cau có nhiều ở Việt Nam, Trung Quốc, Lào và một số nước Đông Nam Á. Hiện nay ở Việt Nam, cây cau này được trồng phổ biến ở miền Bắc (Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, Cao Bằng,…) và một số nơi gò đồi ở Lâm Đồng.
Đặc điểm của loại cây này:
- Thân rễ dài, thẳng, thuôn và nhọn hai đầu có nhiều rễ phụ giống như thân rễ.
- Lá mọc thành cụm từ thân rễ, xếp nếp như lá cau, hình mũi mác hẹp, dài khoảng 20-30 cm, rộng khoảng 2,5-3 cm, gốc thuôn, đầu nhọn, hai mặt lá nhẵn gần như cùng màu, gân phụ song song rất nổi bật. Bẹ lá rộng và dài, cuống lá dài khoảng 10 cm.
- Cụm hoa mọc trên bẹ ngắn ở kẽ lá, hoa màu vàng, lá bắc hình trái xoan, đài hoa có 3 răng có lông, tràng hoa có 3 cánh nhẵn, nhị 6, xếp 2 dãy, chỉ nhị ngắn, Bầu có lông hình thoi.
- Mùa quả: Từ tháng 5 đến tháng 7. Quả nang, hình thuôn, dài khoảng 1,2-1,5 cm. Hạt có 1-4 hạt, phình to ở đầu.
Công dụng:
- Theo Đông y :Theo sách “Những cây thuốc Việt Nam” của GS.TS Đỗ Tất Lợi, sâm cau có vị ngọt thơm, tính ấm tốt vào tam kinh là: Thận, Can, Tỳ, có tác dụng ôn bổ thận khí, bổ dương, mạnh gân cốt, trung táo, tán ứ, trừ gân cốt, mạnh gân cốt, điều hòa tiêu hóa. Chữa trị liệt dương, yếu sinh lý, tinh lạnh ở nam giới và chữa tiểu tiện không thông, chân tay lạnh.
- Theo Tây y: Sâm cau trong tây y có tác dụng tăng cường miễn dịch, nâng cao khả năng thích ứng của cơ thể trong điều kiện thiếu oxy. Có khả năng giúp chống oxy hóa, nâng cao khả năng thích ứng trong điều kiện khó khăn, cải thiện hoạt động của tim, giãn mạch vành,…
Ngoài ra còn có tác dụng tương tự như kích thích tố sinh dục nam (thí nghiệm tiêm cồn thuốc vào chuột bị cắt bỏ 2 tinh hoàn, với liều 10g/kg, trọng lượng túi tinh tăng lên rõ rệt).
Cây ráy gai
Cây ráy gai là loại cây thân thảo, có chiều cao trung bình từ 40 đến 70 cm. Cây có thân rễ nằm ngang, chia thành nhiều đoạn. Lá mọc trực tiếp từ thân rễ, có mép hình mũi tên bao toàn bộ lá non. Lá già xẻ ra giống lông chim, mặt dưới có gai hướng vào giữa, cuống lá mập, dài hơn phiến, phủ gai, gốc có bẹ, thùy hình mác, đầu nhọn.
Công dụng: Cây ráy gai được dùng để chữa các bệnh như: Chữa ho, đau bụng, phù thũng, tê yếu, đau lưng, mỏi gối, tê chân, suy gan. Thân rễ gai có vị cay nồng, tính nóng, có tác dụng long đờm, trừ suyễn làm bán hạ và thanh nhiệt, giải độc.
Trên đây là bài viết chia sẻ về các các cây thuốc Nam quanh ta, từ lâu những cây thuốc này đã được coi là phương thuốc chữa bách bệnh tức thời của người dân Việt Nam. Hy vọng những thông tin trên có thể phần nào giúp bạn biết về những cây thuốc nam trong tự nhiên, tác dụng cũng như cách sử dụng chúng. Hãy theo dõi Thượng Dược Hoàng Cung để cập nhật thêm các thông tin hữu ích khác nhé!
